چاپ        ارسال به دوست

ابزارهای رویکرد سیستمی

رویکرد سيستمي، نوعي فرآيند شناختی است كه در راستای دست یابی به درک کامل و جامع از یک موضوع به تحليل و تركيب آن می پردازد.

ابزارهای متفاوت و متعددی در رابطه با رویکرد سیستمی وجود دارند، که در 4 دسته قابل دسته بندی هستند:

  • طوفان فکری (BrainStorming)
  • تفکر پویا  (Dynamic Thinking)
  • تفکر ساختارمند (Structural Thinking)
  • ابزار کامپیوتر محور (Computer-Based Tools)

هر یک از این ابزارها به تنهایی قابل استفاده است، اما ترکیب استفاده از آن ها به ما درک عمیق تری در رابطه با رفتار دینامیک سیستم خواهد داد.

 طوفان فکری

طوفان فکری یا بارش فکری روشی برای برانگیختن خلاقیت در یک گروه‌ است که موجب تولید تعداد زیادی ایده در مورد یک مسأله یا موضوع می شود. طوفان فکری یکی از بهترین روش ها برای رسیدن به ایده های خلاقانه و خلاقیت در یک موضوع یا مسئله گروهی و حتی موضوعات و مسائل شخصی است.

 


مقالات مرتبط:

استفاده از سیستم‌های دینامیکی جهت ارزیابی ریسک احتمال

ابزارهای تفکر سیستمی: 6 مفهوم مهم در رابطه با تفکر سیستمی


نمودار 2Q یا استخوان ماهی برای تجزیه و تحلیل علت و معلول در راستای تقویت طوفان فکری و ارائه‌ی بصری یافته‌ها استفاده می شود.

Qها اول دو کلمه‌ی Qualitative و Quantitative هستند. این روش به نحوی طراحی شده است که افراد بتوانند به کمک آن کل سیستم را ببینند.

درطی یک جلسه ساختار یافته طوفان فکری با نمودار QQ هر دو وجه موضوع مورد بررسی به صورت شفاف و متعادل ارائه می‌شود. این نمودار نقشه‌ای بصری از عوامل کلیدی فراهم می‌آورد. وقتی که این عوامل مشخص شدند، نمودارهای رفتار در طول زمان (Behavior Over Time: BOT) و یا نمودارهای حلقه های علی و معلولی (Causal Loops Diagram)  را می‌توان برای فهم بهتر نحوه‌ی تعاملات آن‌ها استفاده نمود.

نمودار QQ با یک پیکان بزرگ افقی شروع می‌شود، که به موضوع مورد بررسی اشاره دارد. عوامل اصلی کمی که از آن به متغیرهای سخت تعبیر می‌شود در بالای این پیکان و عوامل کیفی یا به تعبیری متغیرهای نرم در پایین پیکان شاخه زده می‌شوند.

ابزار تفکر پویا

نمودارهای رفتار در طول زمان(Behavior Over Time)  از جمله ابزارهای تفکر سیستمی و چیزی بیش از یک منحنی در صفحه مختصات هستند. این نمودارها روابط پویای بین متغیرها را نشان می دهند، برای مثال وقتی در تلاش برای رسم رابطه‌ی بین فروش، انبار و تولید هستیم. اگر فروش 20 درصد بالا رود، تولید نمی‌تواند به یکباره به سطح فروش برسد. همچنین در این بین تا رسیدن سطح تولید به مقدار فروش، موجودی انبار کمتر از قبل خواهد بود. با کشیدن رفتار متغیرهای مختلف در یک نمودار قادر به فهم نحوه‌ی ارتباطات این متغیرها خواهیم بود.

نمودار حلقه های علی و معلولی(Causal Loop Diagram: CLD)  با نام‌‍ های نمودار علیت یا نموادار علی حلقوی نیز شناخته شده هستند، این نمودارها راهی مفید برای نمایش روابط پویای بنیابینی و ساختار بازخورد در وقوع یک مساله در سیستم ها هستند.  CLDها فهم یک نفر درباره‌ی ساختار یک سیستم را شفاف می‌کند، تصویری برای به اشتراک گذاری این فهم مهیا نموده و سیستم‌های پیچیده را به شکل مختصر و مفید نشان می‌دهد. نمودار حلقه‌های علت و معلولی در ترکیب با نمودارهای رفتار در طول زمان جفت‌های رفتار-ساختار را به وجود می‌آورند که برای ایجاد چارچوبی کاربردی جهت توصیف پدیده‌های پیچیده‌ی پویا لازم است. نمودارهای حلقه‌های علی و معلولی برای متفکر سیستمی معادل رنگ های اصلی برای نقاش است.

 ابزارهای تفکر ساختارمند

نمودارهای جفت‌های رفتار- ساختار (Structure Behavior Pairs) و نمودارهای ساختار سیاست (Policy Structure Diagrams)  را می‎توان به عنوان سنگ‌بناهای مدل‌های کامپیوتری دید. نمودارهای گرافیکی برای شفاف‌سازی روابط غیرخطی بین متغیرها استفاده می‌شوند. همچنین این نمودارها برای کمی‌سازی اثراتی از متغیرها که اندازه‌گیری آن‌ها دشوار است مفید هستند. جفت‌های رفتار- ساختار بین یک ساختار مشخص و رفتار متعاقب آن ارتباط ایجاد می‌کنند. نمودارهای ساختار سیاست فرآیندی که سیاست‌ها ایجاد می‌کنند را نمایش می‌دهند. به طور کلی می‌توان گفت هنگام استفاده از این ابزارها در حال تصویرسازی و تجسم بخشیدن به افکار هستیم.

نمودار جفت‌های رفتار- ساختار (Structure Behavior Pairs) به ما این امکان را می دهند تا با استفاده از داده‌های تاریخی ساختاری که باعث بروز یک مشکل شده را تشخیص دهیم. استفاده از داده‌های گذشته یا روندها، احتمال ریسک را در سیستم کاهش می دهند.

نمودارهای ساختار سیاست (Policy Structure Diagrams) یک نقشه مفهومی از مراحل تصمیم گیری است و بر عواملی که در تصمیم گیری ها تاثیرگذار هستند تمرکز دارد و ساختار عمومی را ترسیم می کند.

 ابزارهای کامپیوتر محور

این رده از ابزارهای تفکر سیستمی شامل مدل‌های کامپیوتری (Computer Models)، شبیه‌ساز‌های پرواز مدیریتی (Management Flight Simulator) و آزمایشگاه‌های یادگیری (Learning Laboratories) هستند، که ایجاد آن ها نیازمند تسلط تکنیکی بالا است.

شبیه‌ساز‌های پرواز مدیریتی (Management Flight Simulator) یک رویکرد جدید برای توسعه سیستم‌های تصمیم‌گیری است، این روش یک شبیه ساز کامپیوتری است که به عنوان آخرین روش برای تست استراتژی قبل از اجرا شناخته شده است.

 

منبع: متفکرین سیستمی، ارزا، WSEAS Transactions on Systems


١٨:١١ - يکشنبه ٢٢ مهر ١٣٩٧    /    شماره : ٣٢٥    /    تعداد نمایش : ٤٨١


نظرات بینندگان
کاربر مهمان
1397/08/05 10:13
0
1
لطفا قالب سایتتان را برای موبایل بهینه کنید.

سلام مجموعه سمام در حال طراحی پوسته جدید وبسایت هست و بزودی می توانید ما را در قالب های بروز و جدید دنبال کنید.


کاربر مهمان
1397/08/02 11:59
0
1
لطفا از روش های مدل سازی مثال بزنید

سلام، با سایت ما همرا باشید حتما در آینده مطالبی از روش های مدل سازی نشر می‌دهیم


کاربر مهمان
1397/07/23 15:15
0
1
بسیار عالی
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج