چاپ        ارسال به دوست

شبیه سازی و تحلیل سیستمهای اقتصادی - اجتماعی با استفاده از نرم افزار Vensim

یکی از اصلی‌ترین راه‌های بررسی یک سیستم و رفتارهای ناشی از تاثیر روابط علت و معلولی در سیستم این است که رفتار آن را در طی مدت زمانی معین بررسی نماییم. با توجه به ساختارهای موجود در سیستم‌ها و پیچیدگی آن‌ها لازم است تا از نرم‌افزارها برای مدل سازی و بررسی آنها استفاده شود.

به طور کلی وقتی صحبت از شبیه‌سازی یک سیستم به میان می‌آید، منظور این است که می خواهیم رفتار یک سیستم را در طول زمان مورد بررسی قرار دهیم و عوامل تاثیرگذار بر سیستم را مشخص نموده و میزان تغییرات ناشی از تغییر یک واحد از این عوامل را اندازه‌گیری نماییم. برای نشان‌دادن یک سیستم و عوامل تاثیر‌گذار بر آن از روابط علت و معلولی استفاده می‌شود. در این روابط یک متغیر به عنوان علت تغییر و متغیر دیگر به عنوان تغییرکننده درنظرگرفته‌می‌شود. برای درک بهتر سیستم باید روابط علت و معلولی در کنار یکدیگر درنظرگرفته‌شوند. به طور معمول مجموعه‌ی روابط علت و معلولی تشکیل یک حلقه و یا مجموعه‌ای از حلقه‌ها را می‌دهد که در علم پویایی‌های سیستم با نام "حلقه‌های بازخوری" معروف می باشد.

مقدار خالص زاد و ولد در یک کشور باعث تغییر در میزان جمعیت آن کشور می‌شود. از سوی دیگر جمعیت یک کشور نیز در میزان زاد و ولد کشور به طور مستقیم موثر است. به همین علت در تمام سیستم‌های دینامیکی نیاز است تا حلقه‌های بازخوری درنظرگرفته‌شود. این حلقه‌های بازخوری هستند که باعث رشد مثبت و یا هدف‌جو در یک سیستم می‌شوند.


نرم‌افزار Vensim

یکی از معروف‌ترین نرم‌افزارها به منظور شبیه‌سازی رفتار یک سیستم، نرم افزار Vensim می‌باشد. این نرم‌افزار با توجه به سادگی و جامعیت خود، به محبوبترین نرمافزار در این زمینه تبدیل شدهاست.

Vensim یک نرمافزار شبیهسازی برای سیستمهای پویا میباشد، که توسط شرکت Ventana Systems ساخته شدهاست. هدف این نرمافزار کمک به شرکتها در جهت پیداکردن راه حل بهینه، در موقعیت‌های مختلف می‌باشد که به تجزیه و تحلیل نیاز دارند و نیز جایی که لازم است تمام نتایج ممکن از تصمیم‌گیری و پیاده‌سازی در آینده را بیابیم.

Vensim این توانایی را دارد که رفتار پویای سیستم‌ها را شبیه‌سازی کند؛ این سیستم‌ها را بدون یک نرم‌افزار شبیه‌سازی مناسب نمی‌توان تجزیه و تحلیل کرد چراکه این سیستم‌ها با توجه به تأثیرات زیاد، بازخورد و غیره، غیر قابل پیش‌بینی هستند. وضعیت‌های شبیه‌سازی‌شده، ممکن است از بخش‌های مختلفی، مانند، اقتصاد، تجارت، علم، بخش اجتماعی، محیط و غیره بیرون بیاید.

این نرم‌افزار به ما در ترسیم آسان حلقه‌های علی (Causal Loop) و یافتن نقاط اهرمی (Leverage Points) کمک می‌کند. نرم‌افزار Vensim همچنین توابع پویای دیگری را نیز فراهم می‌کند؛ از قبیل آرایه ها، آنالیز حساسیت مونت کارلو، بهینه‌سازی، واسط‌های برنامه‌های کاربردی مانند اکسل و غیره.


محیط نرم افزار Vensim

این نرم افزار واسطی را به کار می‌گیرد که می‌توان آن را به عنوان یک میز کار و مجموعه‌ای از ابزارها در نظر گرفت. پنجره اصلی این نرم‌افزار، Workbench است، که همیشه شامل Titlebar ,Menu ,Toolbar و ابزارهای تجزیه و تحلیل می‌باشد. زمانی که Vensim مدلی را باز می کند، ابزارهای Sketch و همچنین نوار وضعیت ظاهر می‌شوند. این نرم‌افزار رویکرد بی‌نظیری برای نمایش خروجی شبیه‌سازی دارد و به شما اجازه می دهد که به طور مداوم، نتایج شبیه‌سازی را برای هر کدام از متغیرها روی صفحه ببینید. در طول شبیه سازی، رفتار پویا برای تمام متغیرها در مدل ذخیره می‌شود. شما می‌توانید متغیر مورد علاقه خود را انتخاب کرده و با کلیک بر روی ابزار تجزیه و تحلیلی مناسب، نتایج کامل‌تری را مشاهده نمایید.


کار با نرم‌افزار Vensim

در نرم‌افزار Vensim، جهت مدل‌سازی مسئله‌ای که در یک سیستم رخ می‌دهد، نیاز است تا سیستم را به اجزای خود بشکنیم. عموماً مدل‌های دینامیکی از اجزای زیر تشکیل شده‌اند:

- متغیر حالت: این متغیرها همواره نشان‌دهنده وضعیت یک سیستم هستند که مقدار انبارش در یک سیستم را نشان می‌دهند. در مثال ساده‌ای که در بالا ذکرشد، متغیر جمعیت، یک متغیر حالت است که مقدار موجود جمعیت را در هر لحظه نشان می‌دهد.

- متغیر نرخ: فعل یا فعالیتی که متغیر نرخ را تغییر می‌دهد.

- تبدیل‌کننده: این نوع از متغیر‌ها معمولاً مقدار ثابتی را نزد خود نگاه می‌دارند و باعث تحریک متغیر نرخ می‌شوند.

- فلش یا اتصال‌دهنده: این جز نشان‌دهنده رابطه میان متغیرها است.

پس از رسم نمودار توسط این عناصر می‌توان معادله و یا تنظیمات مربوط به این حلقه بازخوری و یا سیستم را با استفاده از گزینه Sim Setup، در بالای پنجره، انجام داد. و با استفاده از گزینه Simulate، برای مدت زمانی مشخص، سیستم را بررسی نمود و تغییرات حاصل از متغیر نرخ و تأثیر آن بر متغیر حالت را زیر نظر قرار داد.

در انتها، نرم‌افزار نمودارهای تحلیلی و همچنین نمودارهای تحلیل حساسیت را ارائه می‌نماید. این نمودارها و جداول، در نوار ابزار سمت چپِ نرم‌افزار، قابل دسترسی است.

 منبع: wikipg

 


٢٠:٥٥ - دوشنبه ٢٥ بهمن ١٣٩٥    /    شماره : ٩٠    /    تعداد نمایش : ٩٧٦


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج